Гісторыя

Беларусы бралі вельмі актыўны ўдзел у стварэнні і ідэалагічным умацаванні Расійскай Імперыі – факт, які не кладзецца ў пракрустава ложа традыцыйных патрыятычных расказаў. Аб тым, засмучацца або ганарыцца з гэтай нагоды, разважае Андрэй Павач.

У ток-шоў Белсату пра Бітву пад Оршай доля састарэлых тэзісаў, сумнеўных сцвярджэнняў і фактычных памылак недаравальна высокая. На старонках Газеты ARCHE дэбютуе гісторык Аляксандр Казакоў.

Адыход ад кананічнага вобраза Кастуся Каліноўскага савецкага часу – рэч непазбежная, бо гэты вобраз стаў неад'емнай часткай мас-культуры і звязанай з ёй індустрыі. Піша Васіль Герасімчык.

Хто дабіваўся прыняцця закону, згодна з якім беларуская мова набыла статус адзінай дзяржаўнай? Хто супрацьдзейнічаў гэтаму? У падзеях нядаўняй гісторыі, якая, аднак, ужо сур'ёзна падзабытыя, разбіраецца Аляксандр Кур'яновіч.

Зянон Пазьняк – яркі лідар нацыянал-дэмакратычнага руху ў Беларусі канца 80 – пачатку 90-х – насуперак уласным амбіцыям і меркаванням найбліжэйшых паплечнікаў даўно перастаў быць беларускім палітыкам, г.зн. асобай, здольнай ставіць і эфектыўна дасягаць пастаўленыя палітычныя мэты ў краіне. Аглядальнік газеты ARCHE Валер Булгакаў – аб тым, чаму так сталася.

Апошняе каханне маршала Пілсудскага пачалося ў Друскеніках, што ля Гародні. Скончылася яно трагічна –  раптоўным сыходам з жыцця  спадарожніцы маршала – Яўгеніі Лявіцкай. Піша Інэса Кур'ян.

У сваім эсэ гісторык Васіль Герасімчык апісвае малавядомыя акалічнасці, якія папярэднічалі перазахаванню астанкаў Кастуся Каліноўскага і яго паплечнікаў 22 лістапада ў Вільні, у тым ліку кампанію па дыскрэдытацыі нацыянальнага героя Беларусі, якая разгорнута невядомымі сіламі пасля выяўлення астанкаў і пачатковага плённага супрацоўніцтва беларускіх і літоўскіх навукоўцаў і ўрадоўцаў.

Аўтар не хавае свайго расчаравання ад новай кнігі пра Брэст-Берасце, у якой ігнаруюцца сляды дарасійскай гісторыі гораду і рэгіёна, а таксама затушоўваецца векавая прысутнасць іншых культур і традыцый.

Гісторык Васіль Герасімчык піша, як ілжывы данос і неўратычная рэакцыя расійскіх уладаў на паўстанне 1863-1864 гг. спрычыніліся да смерці без віны вінаватага гарадзенскага селяніна Мацея Цюхны.